Elke nieuwe robotstofzuiger heeft meer Pa dan de vorige. Fabrikanten maken er een wedstrijd van. Maar zuigt een robot met twee keer zoveel Pa ook twee keer beter? Nee. Lang niet altijd. Het Pa-getal vertelt je iets over de motor, maar verrassend weinig over hoe schoon je vloer wordt. In dit artikel leg ik uit wat Pa precies is, hoe fabrikanten het meten (of juist niet) en waar je wél op moet letten als je robotstofzuigers vergelijkt.
Wat is Pa precies?
Pa staat voor pascal, de eenheid van druk. Bij een robotstofzuiger geeft het aan hoeveel onderdruk de motor kan opbouwen in de zuigmond. Hoe hoger het getal, hoe harder de motor trekt.
Vergelijk het met een tuinslang. Knijp het uiteinde dicht en je voelt de druk toenemen. Dat is wat Pa meet: de druk bij een afgesloten opening. Niet hoeveel water er doorheen stroomt. Bij een stofzuiger is dat onderscheid belangrijk, want je hebt beide nodig: druk om vuil los te trekken én luchtstroom om het naar de stofbak te transporteren.
Soms zie je ook kPa staan. Dat is dezelfde eenheid, maar dan maal duizend. 10 kPa is 10.000 Pa. Bij traditionele stofzuigers kom je daarnaast air watts tegen. Die eenheid combineert druk én luchtstroom in één getal en is daardoor een betere indicator van daadwerkelijke zuigprestatie. Maar bij robotstofzuigers is Pa de standaard geworden.
Hoe wordt het gemeten?
Het korte antwoord: dat weet je niet. Er is geen verplichte standaard voor hoe fabrikanten hun Pa-getal meten.
Er bestaat wel een internationale norm (IEC 62885-4) voor het testen van robotstofzuigers. Maar fabrikanten zijn niet verplicht die te volgen voor de Pa-waarde op hun verpakking. In de praktijk meet elk merk op zijn eigen manier. Sommige meten de onderdruk bij de motorinlaat. Andere meten bij de zuigmond. Weer andere meten het theoretisch maximum van de motor, los van het hele apparaat.
Wat ze bijna allemaal gemeen hebben: de meting gebeurt met een volledig afgesloten zuigopening. De motor draait, de opening is dicht, en de druk die dan ontstaat is het getal op de doos. Dat is het absolute plafond. In de echte wereld, met een open zuigmond boven je vloer, ligt de effectieve zuigkracht 20 tot 40 procent lager.
Wat dit in de praktijk betekent: twee robots met allebei "10.000 Pa" op de verpakking kunnen totaal verschillend presteren. Ik heb het vaak genoeg gezien. Het getal is alleen bruikbaar als je weet hoe het gemeten is. En die informatie geven fabrikanten vrijwel nooit. Dus het is vaak toch gewoon marketing...
De Pa-race
Een paar jaar geleden was 2.000 tot 2.500 Pa een premium specificatie. Inmiddels claimen topmodellen meer dan 30.000 Pa. De getallen zijn in korte tijd meer dan vertienvoudigd.
Maar zijn de robots ook tien keer beter gaan zuigen? Nee. Ik zie in mijn tests de schoonmaakprestaties niet in hetzelfde tempo verbeteren als de Pa-getallen. Een robot met 10.000 Pa maakt je vloer niet merkbaar schoner dan eentje met 6.000 Pa, als de rest van het ontwerp vergelijkbaar is. Het verschil zit hem vooral in marketing.
De vergelijking met de megapixelrace bij camera's ligt voor de hand. Meer megapixels betekende op een gegeven moment niet betere foto's. Met Pa bij robotstofzuigers is hetzelfde aan de hand. Het getal groeit, maar het nut ervan vlakt af.
Waarom meer Pa niet automatisch beter zuigt
Om vuil van je vloer in de stofbak te krijgen moet een robot meer doen dan onderdruk opbouwen. In mijn ervaring zijn vier factoren minstens zo belangrijk als het Pa-getal.
- Luchtstroom - Pa meet de druk. Maar om stof en vuil daadwerkelijk te verplaatsen heb je luchtstroom nodig: de hoeveelheid lucht die per seconde door het systeem beweegt. Een robot met hoge onderdruk maar smalle luchtkanalen tilt fijn stof wel op, maar transporteert het niet goed naar de stofbak. Je hebt beide nodig: druk én volume.
- Borstelontwerp - De borstel maakt het eerste contact met het vuil. Een rubberen rolborstel werkt anders dan borstelharen. Op een harde vloer presteert rubber vaak beter. Op dik tapijt heb je juist stijvere haren nodig om vuil uit de vezels te krabben. Het maakt niet uit hoe hoog de Pa-waarde is als de borstel het vuil niet losmaakt van het oppervlak.
- Luchtgeleiding - Het traject van zuigmond naar stofbak heet het luchtpad. Elke bocht, vernauwing of naad in dat traject kost zuigkracht. Een strak ontworpen luchtpad met weinig weerstand levert meer effectieve zuigkracht op de vloer dan een slordiger ontwerp met een hogere Pa-specificatie. Dit is een van de redenen waarom het Pa-getal zo misleidend kan zijn: het meet de motor, niet het systeem.
- Filterconditie - Een vol of verstopt HEPA-filter remt de luchtstroom af. Dat verlaagt de effectieve zuigkracht, ongeacht het Pa-getal. Een robot met 15.000 Pa en een verstopt filter zuigt slechter dan een robot met 6.000 Pa en een schoon filter. Regelmatig onderhoud heeft meer effect op de dagelijkse prestatie dan het verschil tussen twee Pa-klassen.
Maar toch heb je er iets aan...
Pa is niet waardeloos. Het vertelt je iets over de capaciteit van de motor. Een robot met 10.000 Pa heeft een krachtigere motor dan eentje met 2.000 Pa. Dat is een feit. Binnen hetzelfde merk en dezelfde meetmethode is Pa ook een bruikbare indicator om modellen onderling te vergelijken. De instapper van een merk zal minder Pa hebben dan het topmodel, en dat verschil is reëel.
Bij dik tapijt en veel dierenhaar maakt meer Pa ook echt verschil. Je hebt simpelweg meer kracht nodig om vuil uit vezels te trekken dan om het van een gladde tegel op te rapen. Als vuistregel:
- Harde vloeren (tegels, laminaat, hout): 4.000 tot 6.000 Pa is ruim voldoende
- Mix van hard en tapijt: 6.000 tot 10.000 Pa geeft wat marge
- Dik tapijt en veel dierenhaar: 10.000 Pa of meer helpt, maar het borstelontwerp is minstens zo belangrijk
Boven de 10.000 Pa is het verschil in de praktijk nauwelijks merkbaar. Dat is in elk geval mijn ervaring na het testen van tientallen robots. Wat je daarboven wint aan zuigkracht verlies je aan geluid en batterijduur.
Waar moet je dan wél op letten?
Als Pa niet het hele verhaal vertelt, wat dan wel? Dit is waar ik op let als ik robots test en vergelijk.
- Tests op jouw type vloer - Een test op laminaat zegt weinig als jij overal tapijt hebt. Kijk naar resultaten die matchen met jouw situatie. Ik publiceer bij elke review de schoonmaakprestatie per vloertype, niet alleen het Pa-getal uit de specificatielijst.
- Borsteltype - Rubberen rolborstels werken goed op harde vloeren en zijn makkelijker te onderhouden. Borstels met haren pakken tapijtvuil beter. Sommige robots hebben een combinatie. Kijk wat past bij jouw vloer.
- Geluid - Meer zuigkracht betekent altijd meer geluid. Als een robot op maximale stand draait, merk je dat. De meeste robots schakelen automatisch naar een hogere stand op tapijt en draaien rustiger op harde vloeren. Maar als je een stille robot wilt, is een extreem hoog Pa-getal eerder een nadeel dan een voordeel.
- Batterijduur - Hogere zuigkracht vreet meer batterij. Een robot die op turbo zijn maximale Pa haalt, doet dat misschien twintig minuten. Op de normale stand draait diezelfde robot een uur of langer. Voor de meeste huishoudens is het slimmer om een robot te kiezen die op een normale stand lang genoeg meegaat om je hele huis te doen.
- Onderhoud - Filter op tijd vervangen, stofbak legen, borstel vrijmaken van haren en draad. Dat klinkt saai, maar het heeft meer effect op de dagelijkse zuigprestatie dan het verschil tussen 12.000 en 20.000 Pa. En niet stiekem alle meldingen in de app gewoon wegswipen (ook al doe ik dat ook wel eens)
Tot slot
Pa is een marketinggetal geworden. Dat betekent niet dat het niets zegt, maar het zegt veel minder dan fabrikanten je willen laten geloven. Het getal meet de motor onder ideale omstandigheden, niet het systeem op jouw vloer. Er is geen standaard voor hoe het gemeten wordt, dus Pa-getallen van verschillende merken zijn niet met elkaar te vergelijken. Ik trap er zelf allang niet meer in en raad jou aan hetzelfde te doen.
Waar het op neerkomt: gebruik Pa niet om twee robots van verschillende merken te vergelijken. Kijk naar tests op je type vloer. En onthoud dat een robot met minder Pa maar een beter ontwerp schoner zuigt dan een robot die op papier indrukwekkender oogt.
